Herb Wrocławia
Herb Wrocławia (domena publiczna, Wikimedia Commons)
Krótko: Giacomo Casanova odwiedził Wrocław w 1766 roku w drodze z Warszawy do Drezna i, jak sam opisał w pamiętnikach, spotkał się z weneckim duchownym Francesco Bastianim, kanonikiem katedry. Barwna opowieść o guwernantce, która go oszukała i okradła, krąży w opracowaniach popularnych, ale jej szczegóły (m.in. choroba) nie mają potwierdzenia poza relacją samego Casanovy.

Jak brzmi opowieść?

We wrześniu 1766 roku Casanova uciekał z Warszawy po awanturze, a we Wrocławiu miał spotkać swojego rodaka, Francesco Bastianiego, kanonika katedry z Ostrowa Tumskiego. Bastiani żył na wysokiej stopie: wspaniały dom z biblioteką, kochanka z dziećmi, przyjęcia dla wpływowych mieszczan. Na jednym z nich Casanova zainteresował się guwernantką dzieci, mademoiselle Maton, rzekomo niewinną. Rano 4 października wyruszył z nią do Drezna.

W drodze i w Dreźnie okazało się, że dziewczyna jest daleko bardziej doświadczona, niż się wydawało. Miała żądać drogich prezentów i spotykać się z innymi mężczyznami. Skończyło się tym, że Casanova obudził się sam, z rachunkami i brakującymi rzeczami, a według tej wersji także z chorobą. Wrocławianie mieli potem opowiadać o tym jako o dowodzie, że ich dziewczęta radzą sobie z każdym zalotnikiem.

Skąd ta opowieść? Pamiętnik jako źródło i jako pułapka

Casanova pisał pamiętniki („Historia mego życia”) z myślą o czytelnikach i własnym wizerunku, więc nawet dobrze znane epizody trzeba czytać ostrożnie: autor lubił dramatyzować, a imiona bywały zmieniane. Tym bardziej wrocławska wersja, rozbudowana w opracowaniach popularnych o szczegóły, których pamiętnik nie zawiera, jest bardziej legendą miejską niż źródłem historycznym.

Pod względem kulturowym to typowa „opowieść o przechytrzonym uwodzicielu”: słynny obcy z wielkiego świata zostaje pokonany przez lokalnych bohaterów. Taki motyw wzmacnia miejską dumę i humor, a jednocześnie pokazuje obyczajową rzeczywistość XVIII wieku, w której Kościół i libertynizm potrafiły współistnieć.

Co jest prawdą, a co tradycją?

Gdzie dziś zobaczyć?

Na Ostrowie Tumskim i ulicy Katedralnej, wśród domów kanonickich wokół archikatedry. Dom Bastianiego nie jest dziś oznaczony. Ostrów Tumski jest ogólnodostępny, a gazowe latarnie najlepiej oglądać wieczorem.

Ciekawostki

Mapa: gdzie to jest

Otwórz w Mapach Google / wyznacz trasę

Najczęstsze pytania

Czy Casanova naprawdę był we Wrocławiu?

Tak, w 1766 roku w drodze do Drezna; opisuje to w pamiętnikach.

Czy opowieść o guwernantce jest prawdziwa?

Nie została potwierdzona poza relacją samego Casanovy i późniejszymi opracowaniami.

Gdzie mieszkał Bastiani?

Na Ostrowie Tumskim; dokładny dom nie jest dziś oznaczony.

Zobacz też

Źródła

Autor: Łukasz Toczyński (mgr kulturoznawstwa). Ostatnia weryfikacja merytoryczna: 2026-11-03.